mumsema
Ev, arsa ve inşaatın zekatı
1. Ben kirada oturmaktayım. Bana ait iki evimden elde ettiğim geliri, her ay bir miktar daha para ilave ederek üyesi olduğum konut yapı kooperatifine yatırıyorum. Kira gelirinin ve kooperatif hissesinin zekatını nasıl vermem gerekiyor?
Cevap:
İki eviniz var, ama siz kirada oturmayı tercih etmişsiniz. Malik olduğunuz ve kira geliri getiren iki evinizden elde ettiğiniz gelirin yıllık toplamı nisap miktarını buluyorsa (beş altı milyar lira kadar ise) her ay bürüt gelirin yirmide birini zekat olarak vermeniz gerekiyor.
Kooperatifin yaptığı evi bittiğinde satmak için değil de oturmak için edindi iseniz onun -yapım aşamasında- raiç bedeli üzerinden zekat vermeniz gerekmez. Eğer onu da satmayı düşünüyorsanız (ticaret için ise) mevcut durumuna göre raiç bedeli üzerinden kırkta bir zekat vermeniz borcunuzdur.
2. Uhdemde bulunan ve "ticari yatırım amacıyla" satın aldığım bir arsayı "kat karşılığı inşaat sözleşmesi" ile bir inşaat firmasına verdim. Üç yıl sonra müteahhit firmadan alınması muhtemel daireler söz konusu. Müteahhit firmadan sözleşme muvacehesinde üç yıl sonra alınması muhtemel daireler için niyetim de ticari; yani bu daireler müteahhit firmadan teslim alındıktan sonra satılacak ve ele geçen bedel de ticari sermaye olarak kullanılacak. . Zekâtla ilgili hüküm nedir?
Cevap:
Bu daireler ticaret malıdır. Bu ticaret malının da bir raiç bedeli vardır; yani onları henüz inşaat bitmeden de belli bir bedel karşılığında satabilirsiniz. İşte o raiç bedel üzerinden kırkta bir zekat vermeniz gerekir.
3. Yine uhdemde" ticari yatırım amacı ile" hissedar olunmuş muhtelif konut kooperatiflerinde daire hisseleri var. Bu daire hisselerine karşılık gelen daireler de üç yıl içerisinde teslim edilecek. Bu daire hisseleri için kooperatif üye aidatı olarak her ay belli bir bedel ödemekteyim. Zekâtla ilgili hüküm nedir.
Cevap:
Kooperatifte bulunan taşınmaz mal hisseleriniz de ticaret malıdır ve bir önceki cevapta olduğu gibi zekata tabidir. Kooperatife ödediğiniz üyelik aidatı ile diğer harcamalarınız, zekat yıl başınız geldiğinde hesaba katılmaktadır; yani zekata tabi mallarınızı tespit ederken daha önce yaptığınız harcamalar matrahtan çıkmıştır, borçlarınızı da düşeceksiniz.
4. Ticari yatırım olarak bir inşaat yaptım. Bu inşaatı 100.000 – EURO ‘ya mal ettim. Uzun zamandır rayiç bedele – ki bu rayiç bedel de 150.000 – EURO’dur – satamadığımdan uhdemde kaldı. Zekâtla ilgili hüküm nedir?
Cevap:
Bu ticaret malının mesela kooperatif hissesinden farkı, kendiniz yaptırdığınız için size maliyetinin belli olmasıdır. İşte bu maliyet üzerinden yılda kırkta bir olmak üzere zekatı ödenecektir. Bir gün bu mal satılırsa o takdirde elde edeceğiniz para (maliyet ve kâr) ondan sonraki yılın zekat matrahına girecek ve bu gelirin zekatı da o zaman ödenecektir.
5. Uhdemde bulunan bir işyerini uygun fiyata satamadığımdan kiraya verdim. Uygun fiyat bulursam bu işyerini satıp elime geçen bedeli de ticaretimde kullanma niyeti taşıyorum. Zekâtla ilgili hüküm nedir?
Cevap:
Dükkanı ticaret malı olarak düşündüğünüz ve satmak niyetinde olduğıunuz için (kendiniz yaptı iseniz maliyeti, satın aldı iseniz veya kat karşılığı yaptırdı iseniz raiç bedeli üzerinden) kırkta bir zekatını ödemeniz gerekir. Kira geliri ise tek başına veya aynı cinsten diğer akar gelirleri ile nisap miktarını buluyorsa bürütten yirmide bir zekat ödemek borçtur.
(prof.dr.hayrettin karaman)
mumsema
Soru ve Cevaplar:
…Zekatla ilgili net bir cevaba ulaşamadığımız bir mevzuda bizi aydınlatırsanız memnun oluruz. Ben kirada oturuyorum. Başka da bir evim yok. Ama ödemekte olduğum iki ayrı kooperatif hissesi var. Birincisi memleketimde olup ev sahibi olabilmek amacıyla kendim ödüyorum. İkincisi ise arkadaşımla birlikte ortak girdik ve yarı yarıya ödüyoruz. Bununla ilgili niyetimiz öncelikle bitene kadar ödemek. Sonrasında eğer taraflardan birinin o günün şartlarında almaya gücü yeterse birimizin tamamını satın alarak ev sahibi olması -ki bu gün için bu imkansız- ya da kiraya verip kirasını ortak almak. üçüncü ihtimal ise başkasına satıp parasını paylaşarak başka bir yerde değerlendirmek. Yani bu gün için ne yapacağımıza henüz biz de karar vermiş değiliz. Bizim bununla ilgili bulduğumuz tek husus: "Ticari olmayan ev, dükkan, gibi mallara zekat düşmez. Ancak bunların kira ve gelirlerine, nisab fazlası olması halinde zekat düşer." çevremizden ise koop. olarak devam ettiği müddetçe zekatın düşeceği yönünde fetvalar da duyduk. Bu yüzden ihtilafta kaldık.
Soru 1. Benim durumumda olan bir kişi bu koop.ların zekatını nasıl verecek?
Cevap. İster kooperatif yoluyla ister başka şekilde ev yaptıran veya yaptırmak isteyen bir kimse eğer bu evi oturmak için yaptırıyorsa, hem bu evin yapılmış kısmının değeri üzerinden hem de bunun için ayırdığı paradan zekat vermez, ev asli (temel, olmazsa olmaz) ihtiyaçlardan sayılır. Oturmak içim değil de satıp parasını başka şeylere sarfetmek için ev yaptırıyorsa bunun maliyet değerinden ve buna ayırdığı paradan kırkta bir olarak zekat vermesi gerekir.
Soru 2. Kendi evinde oturduğu halde, kişinin kiracısı olmayan ve satılık olmayan ikinci bir evi varsa o evin zekatı var mıdır? Neye göre verilir.
Cevap. Böyle bir ev kira için ayrılmış ise zekata tabi değildir; kiraya verildiğinde safi geliri (yıllık olarak nisabı buluyorsa) bunun yüzde onu zekat olarak verilir.
Soru 3. Kendisi kirada oturduğu halde başka bir evi ve bundan gelen kirası varsa ve aldığı kira ile kendi kirasını ödüyorsa zekatı olur mu? (Diğer mallarından ödeyeceği zekata o kirayı dahil eder mi?)
Cevap. Evi olduğu halde burada oturmayıp kirada oturan, evini de kiraya veren bir kimsenin bu evden vereceği zekat, yukarıdaki maddede geçen kira gelirinden verilen zekattır; yani nisaba erişen safi gelirin yüzde onunu zekat olarak verir. Zekatı kırkta bir olan malların zekatı ile -gelir getiren ve zekatı, safi gelirinin onda biri olan ev, otobüs, makine, otel vb.nin zekatı ayrı ayrı hesaplanır.
Soru 4. Araba binek hükmünde ve zekat düşmez diye biliyoruz. Ancak her an satılabilecek konumda olduğundan ticari mal gibi düşünülmeli midir?
Cevap. Bir çok mal hemen satılabilir durumdadır; hemen satılabilir olmak malı zekatlık yapmaz; yani edinme ve kullanma niyeti esas alınır; asli ihtiyaç sayılan mallar zekata tabi değildir; araba da böyledir.
Soru 5. Araba hususunda lüks olması zekatı nasıl etkiler. (5 milyarlık araba da var 35 milyarlık araba da var) Hepsi tek binek hükmünde midir?
Cevap. Eski zamanlarda da insanların binekleri kıymet bakımından farklı idi; çok değerli atları ve develeri olanlar ile adi bineği olanlar aynı sayılır, kıymetli binek sahipleri bundan dolayı zekat ödemezlerdi.
Hoca
Arsa ve Daire Zekâtı:
Arsalar iki maksadla alınır: Ya üzerinde ev veya akar getiren bir bina yapmak için, Ya da arsayı arsa olarak tutup kâr elde etmek için… Birinci niyetle alınan arsalarda ticaret niyeti olmayıp mülk edinmek gayesi olduğundan, kıymetleri itibariyle zekâta girmezler. Getirdikleri kira bedelinden zekâtları verilir. Ticaret maksadı ile satın alınan arsalar parsellenerek veya tüm olarak satışa arzedildiklerinden ticaret eşyası kısmına girerler. Bunların kıymetleri üzerinden zekâtları verilir. İnşa edilerek kiraya verilen veya oturulan binaların kıymeti üzerinden zekât yoktur, getirdikleri kiralara zekât düşer. Satış için inşa edilen bina ve apartman daireleri, ticaret malı kısmına girdiklerinden, bunların da kıymetleri üzerinden zekâtları verilir.
Mehmet Dikmen
arsanın zekatı olur mu, arsanin zekati olurmu, taşınmaz malın zekatı